Veteriner Türkiye
Kedi Kusması: Nedenleri ve Ev Çözümleri
Kedisi ilk kez kusan çoğu kişi aynı iki soruyu sorar: "Bu normal mi, yoksa hemen veterinere mi koşmalıyım?" İkisinin arasındaki çizgi göründüğü kadar bulanık değil. Kedi kusması bazen sadece hızlı yenen bir kap mamanın ya da yutulan tüylerin sonucudur; bazen de gözden kaçmaması gereken bir sorunun ilk işaretidir. Aşağıda, konuya yeni başlayan bir kedi sahibinin kafasındaki soruları sırayla ele alıyoruz: neden olur, evde ne yapılır, hangi durumda beklemek tehlikelidir.
Kedim neden kusuyor?
Kediler, insanlara kıyasla çok daha kolay kusan hayvanlardır. Mideleri yatay konumdadır ve rahatsız edici bir şeyi dışarı atmak onlar için doğal bir savunma tepkisidir. Yani her kusma "hastalık" demek değildir. Yaygın nedenler şunlardır:
- Tüy yumağı: Kendini yalayarak temizleyen kedi, ölü tüyleri yutar. Biriken tüy silindir şeklinde geri çıkar. Özellikle uzun tüylülerde sık görülür.
- Çok hızlı veya çok fazla yemek: Aç kalan kedi mamayı yutarcasına yer, birkaç dakika sonra neredeyse çiğnenmemiş mamayı çıkarır. Buna "regürjitasyon" denir ve teknik olarak kusmadan farklıdır.
- Mama değişikliği: Yeni mamaya bir günde geçmek mide bağırsak sistemini zorlar.
- Yenmemesi gereken şeyler: Oyuncak parçası, iplik, saksı toprağı, ev bitkisi yaprağı.
- Boş mide asidi: Uzun süre aç kalan kedi sarımsı, köpüklü bir sıvı çıkarabilir. Genellikle sabaha karşı olur.
- Parazitler: Özellikle yavrularda iç parazitler kusmaya yol açabilir.
- Daha ciddi nedenler: Böbrek ve karaciğer sorunları, pankreas iltihabı, tiroit hastalıkları, bağırsak tıkanıklığı.
İlk beş madde çoğu evde ara ara yaşanır. Son iki madde ise tekrarlayan kusmanın arka planında olabilir ve teşhis muayeneyle konur. Sık görülen kedi sağlık sorunlarını topluca ele alan rehberimizde bu tablolara daha ayrıntılı değindik.
Kusma ile tüy yumağı çıkarmayı nasıl ayırt ederim?
Fark aslında sesle ve çıkan maddeyle belli olur. Tüy yumağı çıkaran kedi öksürür gibi kasılır, boyun uzar, sonra silindir biçiminde koyu bir kütle gelir. Gerçek kusmada mide kasılmaları daha belirgindir, öncesinde salya artışı ve huzursuzluk olur, çıkan madde sıvı ağırlıklıdır.
Ayırt etmede işinize yarayacak birkaç soru:
- Çıkan şey silindir mi, sıvı mı, çiğnenmemiş mama mı?
- Yemekten hemen sonra mı oldu, saatler sonra mı?
- Kedi sonrasında normale döndü mü, yoksa köşeye çekilip halsizce yattı mı?
- Su içmeye devam ediyor mu?
Son iki soruya verdiğiniz cevap, aciliyeti belirlemede tek bir kusma olayından daha önemlidir.
Evde ne yapabilirim?
Tek seferlik, kedinin genel hâlini bozmayan bir kusmada aceleci davranmak gerekmez. Sırayla şunları uygulayın:
- 2-4 saat mama vermeyin. Mideyi dinlendirmek en basit ve en etkili adımdır. Yavrularda bu süreyi uzatmayın, onlar açlığa yetişkinler kadar dayanmaz.
- Suyu kısıtlamayın ama önüne büyük bir kap koymak yerine az az, sık sık sunun. Bir defada çok su içmek yeniden kusmayı tetikler.
- Sonraki öğünü küçültün. Normal porsiyonun üçte biri kadar, sindirimi kolay bir mamayla başlayın. Sorun yoksa 24 saat içinde normale dönün.
- Ortamı kontrol edin. Isırılmış oyuncak, kopmuş iplik, kemirilmiş bitki var mı? Bu detay veterinere de yol gösterir.
- Not tutun. Saat, sıklık, kusmuğun rengi ve içeriği. "Ara ara oluyor" ifadesi teşhis için yeterli değildir, tarih ve saat yeterlidir.
Yapılmaması gerekenler de en az bunlar kadar önemli: insan için üretilmiş bulantı veya mide ilaçlarını kediye asla vermeyin, süt içirerek "mideyi yumuşatmaya" çalışmayın (çoğu yetişkin kedi laktozu sindiremez), zorla ağızdan su vermeye kalkmayın.
Ne zaman veterinere gitmeliyim?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa beklemek doğru değildir:
- 24 saat içinde üç veya daha fazla kusma
- Kusmuğun içinde kan, kahve telvesi görünümünde koyu madde ya da dışkı kokusu
- Su içmeyi tamamen bırakma, ağız içinin kuruması
- Halsizlik, saklanma, dokunulmaya tepki verme, karnın gergin ve hassas olması
- Kusmaya çabalayıp hiçbir şey çıkaramama
- İple oynadıktan sonra başlayan kusma (ip bağırsakta ciddi hasar yapabilir)
- Eşzamanlı ishal veya birkaç gün süren kilo kaybı
- Yavru, yaşlı ya da kronik hastalığı olan kedide tek bir kusma bile
Kedilerde susuz kalma hızlı gelişir. Kusma ile birlikte su alımı da düşmüşse, sorun kusmanın kendisinden çok sıvı kaybı olur.
Tekrarlayan kusmayı azaltmak için