Köpeğinizin ya da kedinizin ağzına en son ne zaman baktınız? Çoğu hayvan sahibi bu soruya "hiç" veya "yavruyken" diye cevap veriyor. Oysa ağız, evcil hayvanlarda en sık sorun çıkan ama en az kontrol edilen bölgelerden biri. Diş taşı, iltihaplı diş etleri ve kötü koku çoğu zaman yıllar içinde sessizce birikir; fark edildiğinde ise iş genellikle anestezi altında temizliğe kadar gider. İyi haber şu: evcil hayvan diş bakımı aslında evde yapılabilecek, öğrenmesi birkaç haftayı alan basit bir rutin. Aşağıda konuya yeni başlayan biri için adım adım anlatıyoruz.
Sadece koku sorunu değil mi? Hayır. Kötü koku genellikle ilk uyarı işareti, sebep değil. Yemek artıkları ve bakteriler diş yüzeyinde yumuşak bir plak tabakası oluşturur. Bu tabaka 24-48 saat içinde tükürükteki minerallerle sertleşip diş taşına dönüşür. Diş taşı artık fırçayla çıkmaz; diş etini iter, aralarında bakteri barındırır ve iltihap başlar.
İltihap ilerlerse ne olur? Diş etleri çekilir, diş kökleri açığa çıkar, dişler sallanmaya başlar. Ağrı yüzünden hayvan yemeği çiğnemek yerine yutar, bir tarafla yer ya da iştahı azalır. Ayrıca iltihap odağındaki bakteriler kan dolaşımına karışabilir; bu nedenle veteriner hekimler ileri düzey diş hastalıklarını sadece lokal bir sorun olarak değerlendirmez.
Hangi belirtilere dikkat etmeliyim?
Bu belirtilerden birkaçı bir aradaysa evde fırçalamaya başlamak yerine önce muayene gerekir. Zaten oluşmuş diş taşının üzerine fırçalamak hem ağrıtır hem işe yaramaz.
Her hayvan fırçalamayı kabul eder mi? Neredeyse hepsi kabul eder, ama aceleyle değil. Ağzı zorla açıp fırçayı sokmak ilk denemede süreci bitirir. Mantık şu: hayvan önce dokunulmaya, sonra tada, en son fırçaya alışır.
İnsan diş macunu kullanabilir miyim? Kullanmayın. İnsan macunlarındaki florür ve özellikle bazı ürünlerde bulunan ksilitol yutulduğunda zararlıdır; köpüren yapı da hayvanı rahatsız eder. Hayvanlar için üretilen macunlar yutulmak üzere tasarlanmıştır, çalkalama gerektirmez.
İç yüzeyleri de fırçalamak şart mı? Diş taşı büyük oranda dişin dış (yanak tarafı) yüzeyinde birikir. Yeni başlıyorsanız sadece dış yüzeyleri düzgün fırçalamak bile ciddi fark yaratır. İç yüzey bonus sayılır.
Ne sıklıkla? İdeali her gün, çünkü plak 48 saatte sertleşiyor. Haftada üç günün altına inildiğinde koruyucu etki belirgin biçimde azalır. Kısa ve düzenli, uzun ve seyrek olandan iyidir; 30-60 saniye yeterli.
Diş çubukları ve oyuncaklar fırçanın yerini tutar mı? Tam olarak tutmaz, ama destek olur. Çiğneme hareketi mekanik olarak yumuşak plağı bir miktar sıyırır. Seçerken dikkat edilecekler:
Diş sağlığı mamaları gerçek mi? Tanecik yapısı büyük ve lifli olacak şekilde tasarlanan mamalar, hayvanın taneyi kırmak yerine içine gömmesini sağlayarak yüzey temizliği yapar. Beslenme düzenini değiştirmeden önce mevcut mamanın içeriğine ve hayvanın yaşına bakmak, kedi beslenmesi ve porsiyon konularını birlikte değerlendirmek daha doğru olur.
Suya katılan ürünler yeterli mi? Bakteri yükünü azaltmaya yardımcı olabilir, ancak diş taşını çözmez. Bunları tek başına bir çözüm değil, rutinin küçük bir parçası olarak düşünün.
Rutin kontrolde ağız muayenesi oluyor mu? Aşı ve genel kontrol randevularında ağız içi mutlaka bakılmalı; siz de özellikle sorun. Yıllık muayene, diş taşını daha başlangıçta yakalamanın en pratik yolu.
Diş temizliği neden anestezi gerektiriyor? Diş taşının diş eti altındaki kısmı temizlenmediğinde iltihap devam eder. Bunu uyanık bir hayvanda yapmak mümkün değil, ayrıca ultrasonik cihazlarla çalışırken hava yolunun korunması g